هجدهم آوریل، روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی، امسال برای ما در شوشتر، فراتر از یک مناسبتِ تقویمی، تجلیِ یک ضرورتِ استراتژیک بود.
عاطفه رشنویی سرپرست پایگاه میراثجهانی سامانه آبیتاریخی شوشتر در یادداشتی نوشت: باتوجه به شعار سال جاری «ایکوموس» مبنی بر «میراث زنده و تابآوری در بحران»، ما در پایگاه میراث جهانی سازههای آبی، با نگاهی علمی و کاربردی، به دنبال بازتعریف جایگاه میراث در ساختار اقتصادی و اجتماعی کهنشهر بودیم.
برگزاری مراسم گرامیداشت مشترک ميراثجهانی و اتاق اصناف با حضور فعالان فرهنگ و اقتصادی شوشتر توأمان در این روز، فقط برای تجلیل از شکوهِ گذشتگان نبود؛ بلکه هدف اصلی، ایجاد یک «دیالوگِ حیاتبخش» میان حوزه حفاظت از میراث و حوزهی مدیریت اقتصادی و اصناف بود.
ما بر این باوریم که تفکیک میان «حفاظت از بنا» و «توسعه اقتصادی»، رویکردی غلط و فرسوده است. میراث جهانی شوشتر، اگر فقط به عنوان یک مجموعه موزهای و ایستایِ تاریخی نگریسته شود، در برابر تلاطمهای ناشی از بحرانهای جهانی و نوسانات اقتصادی، آسیبپذیر خواهد بود؛ اما اگر آن را به عنوان یک «میراث زنده» در نظر بگیریم، به موتور محرکِ پایداری در همه شاخهها تبدیل خواهد شد.
در این راستا، صدور «بیانیه مشترک پایگاه میراثجهانی و اتاق اصناف شوشتر»، گامی اساسی در راستایِ ایجاد یک «مدیریتِ هویتمحور» است. ما در این بیانیه تأکید کردیم که میراث شوشتر، از سازههای آبیِ باشکوه گرفته تا سنتهای زیستی، آیینهای بومی و مهارتهای حرفهایِ بازاریان، همگی زنجیرههای یک سیستم واحد هستند.
اگر این زنجیره (که همان جانِ زنده میراث است) گسسته شود، جذابیتِ گردشگری و در نتیجه، امنیتِ معیشتیِ ساکنان این خطه نیز به مخاطره میافتد. ما در پایگاه میراث جهانی، متعهد هستیم که با بهرهگیری از دانش روز و همکاریِ نظاممند با نهادهای اجرایی و اصناف، مسیری را دنبال کنیم که در آن «حفاظت» و «توسعه» در هم تنیده شوند. هدف ما ساختنِ آیندهای است که در آن، شوشتر نه تنها به عنوان یک میراثِ از یاد رفته، بلکه به عنوان یک نمونهی موفق از «زیستبومِ میراثمحور» در سطح جهان شناخته شود.
در كهنشهر شوشتر، بازآفرینیِ تابآور زمانی محقق میشود که بتوان میان حفظ «اصالتِ مهندسی باستان» و «نیازهای اکولوژیک و معیشتی امروز» پیوندی سیال برقرار کرد. هدف نباید فقط کالبد باشد، بلکه باید بازگرداندنِ نقشِ حیاتیِ این شبکه آبی در پیوند با فرهنگ، کشاورزی و زندگی روزمره مردم باشد.
فقط در این صورت است که میتوان از «حفاظتِ صٌلب» به سمت «مدیریتِ زنده» حرکت کرد و میراث شوشتر نه به عنوان بقایای آثاري از گذشته، بلکه به عنوان زیرساختی پویا برای آینده، به حیات خود ادامه دهد.
